أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

269

قانون ( فارسى )

از او خون بكشى . بگذار آب نخود آب بخورد تا جايى را كه ابزار آب ريختن را كه در آن فرو مىبرى پر كند . معلوم است بايد ابزار را از طرف پايين چشم به چشم فرو برى و آب ناباب چشم را بايد از جاى شروع كردن فرو بردن ميل جراحى چشم دور سازى . هرگاه ديدى كه كار بر مرام است . آب چشم رسيده و آمادهء جرّاحى است ، قبل از آنكه شروع به آن كنى ، رژيم غذايى بيمار را معين كن ! گوشت تازهء ماهى بخورد ، غذاهاى رطوبت‌بخش بخورد كه آب ناباب را سنگين‌تر از آنچه هست بكنند . چيزهاى تقويت‌بخش بخورد ، كه در برابر زيان آب مقاومت داشته باشد . بعد از آن كار را شروع كن و ميل بزن ! روىهم‌رفته اگر آب ناباب چشم بسيار رقيق و آبكى باشد ، يا بسيار غليظ شده باشد ، ميل زدن بهره‌اى نمىرساند . چگونه ميل مىزنى ؟ بيمار را وادار كن كه به سوى گوشهء مقابل گوشهء اشك‌ريز ، چشم بدوزد و به بينى خود نگاه كند ، و اين حالت را تغيير ندهد . نبايد در عمل ميل زنى بيمار رو به پنجره و روزنه باشد . نبايد جاى عمل جراحى بسيار روشن باشد ، آنگاه مته را ، منظورم ميل جراحى را چنان در چشم فرو بر كه درست از ميان دو پردهء چشم بگذرد تا در برابر سوراخ عنبيه قرار مىگيرد و در آنجا به جاى خالى و فراغى مىرسد كه مثلا دهليز ماننده ايست . برخى از جراحان چشم در اين كار با ميل سوراخ مىكنند و ميل را بيرون مىآرند و دنبالهء ميل را كه كند است به داخل لايه‌هاى چشم فرومىبرند تا به برابر سوراخ عنبيه مىرسد ؛ منظورشان اين است كه جاى نك‌تيز ميل را تأمين كنند و لايهء چشم زيانى نبيند و بيمار زياد نگران نشود . آنگاه طرف نك‌تيز را حواله مىكنند تا به همان جاى مىرسد كه دم ميل رسيده بود ، يعنى در برابر سوراخ عنبيه قرار مىگيرد ، به وسيلهء ميل آب جمع شده را بلند مىكند و فرود مىآرد تا چشم به خوبى و صافى مىبيند و تا آب در طرف پايينى عقب قرنيه فشرده مىشود . آنگاه ميل آن‌قدر در جاى آب رانده شده مىماند تا در جاى تازهء خود كه همان قسمت پايينى عقب قرنيه است جاىگير و ثابت مىشود . آنگاه ميل را برمىدارند و دقت مىكنند كه آيا آب به جاى اولى برگشت ؟ اگر برگشت باز بالا بردن و پايين آوردن قبلى تكرار مىشود . تا از بازنگشتنش خاطرجمع مىشوند . ممكن است آب بدجنس تن درندهد كه به راهى كه جراح برايش در نظر گرفته برود ، و به سوى طرفى ديگر گرايش كند ، باز مانعى ندارد بايد جراح آن را آزاد گذارد . به هرجا تمايل كرد برود و دست از لجاجت بردارد . در هرجا جمع شد در آنجا پراكنده‌اش كن ! اگر در مدتى كه به معالجهء چشم آب كشيده سرگرمى حس كردى كه آب بازگشته است ، ميل را در همان سوراخ اولى فرو كن ! زيرا سوراخى كه اول با ميل انجام داده‌اى جوش نمىخورد و باز مىماند .